សិក្សាដើមកំណើតនៃភាសាបាលី

ដើមកំណើតនៃ ភាសាបាលី អះអាងថាស្គាល់ដើមកំណើត នៃភាសាណាមួយ ជាការដែលមិនអាចទៅរួច ត្បិតអីភាសានីមួយៗ មានប្រវត្តិ ឬ បុរេប្រវត្តិកប់បាត់ក្នុងអតីតកាល មើលពុំឃើញ … ប៉ុន្តែ ភាសាបាលីមានលក្ខណៈ ខុសអំពី ភាសាដទៃទៀត ។ បានអាន និងយល់ដឹងអំពី អត្ថបទខាងក្រោម អាចឆ្លើយនឹង សំណួរមួយចំនួន ខាងក្រោម ៖ – ហេតុដូចម្តេច

Read more

តើយើងបានទទួលអ្វីពីថ្ងៃវិសាខបូជានេះ?

បានទទួលអ្វីពីថ្ងៃវិសាខបូជា? ថ្ងៃវិសាខបូជាប្រារព្ធដល់ថ្ងៃប្រសូត ត្រាស់ដឹង និង បរិនិព្វាន ព្រះពុទ្ធជាមនុស្សមានអត្តសញ្ញាណពិតក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តជាង ២ ពាន់ឆ្នាំកន្លងមកហើយ ។ ព្រះអង្គជាមនុស្សមានសាច់ឈាម គឺ ការកើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ ដូចមនុស្សទូទៅដែរ ប៉ុន្តែរឿងដែលសំខាន់មួយ គឺ ព្រះអង្គមិនបណ្តោយឲ្យការកើតជាមនុស្សរបស់ព្រះអង្គអសារបង់ឥតប្រយោជន៍នោះទេ ព្រះអង្គអភិវឌ្ឍខ្លួនរហូតដល់ក្លាយជាអ្នករកឃើញធម្មោសថព្យាបាលរោគកើត ចាស់ ឈឺ ស្លាប់ ដែលមនុស្សសម័យមុន ៗ

Read more

បួសដើម្បីសងគុណម្តាយ ប៉ុន្តែបាយបាយព្រោះស្តាយអូន ភាគ ២

ជាការពិតណាស់ តម្រេកត្រេកត្រអាលតាមផ្លូវភេទចាត់ជារឿងធម្មតារបស់សត្វលោក ហេតុនោះ ការដែលបុរសជាប់ចិត្តដិតអារម្មណ៍ចំពោះស្ត្រីក៏ជារឿងធម្មតារបស់សត្វលោកដែរ ប៉ុន្តែ ពុំមែនមានន័យថា ស្រ្តីជាអ្នកអាក្រក់ឬថាបុរសចាត់ទុកស្ត្រីជាវត្ថុដែលគួរលេងសើចនោះ ប៉ុន្តែស្រ្តីតែងមានឥទ្ធិពល​ទាក់ទាញ​បុរសច្រើនជង ​សមដូចសេចក្ដីចែងក្នុងព្រះត្រៃបិដក ថា “ស្ត្រី ៗ តែងញំាញីប្រុស ៗ ដែលប្រមាទក្នុងសង្គម  ពោលគឺ ពួកនាងរមែងអូសទាញចិត្តរបស់ប្រុស ៗទាំងនោះ ទៅបីដូចខ្យល់បក់ផាត់​សំឡីដែលជ្រុះ​ចេញ​ពីដើមដូច្នោះ ​សភាពនោះ បណ្ឌិតទាំងឡាយពោល ថាជាជ្រោះសម្រាប់ព្រហ្មចរិយធម៌” ។ សេចក្ដីខាងលើនេះ ​បើពិចារណាមិនល្អិតល្អន់ទេ 

Read more

បួសដើម្បីសងគុណម្តាយ ប៉ុន្តែបាយបាយព្រោះស្តាយអូន ភាគ ១

បួសដើម្បីសងគុណម្តាយ ប៉ុន្តែបាយបាយព្រោះស្តាយអូន ភាគ ១ ការបួស ចាត់ជាប្រពៃណីបុរាណមួយដែលប្រជាជនខ្មែរអ្នកកាន់​ព្រះពុទ្ធសាសនានិយម​ធ្វើតំាងពី​អតីតកាល​រហូត​ដល់បច្ចុប្បន្ន ស្ទើរក្លាយជាវិថីជីវិត​មួយបែបផ្សាភ្ជាប់នឹងព្រះពុទ្ធសាសនា មានព្រះពុទ្ធសាសនា​ជាមូលដ្ឋាន ។ ការបួស ឆ្លុះបញ្ចាំងដល់គុណធម៌ផ្នែកកតញ្ញូកតវេទិតាចំពោះបុព្វការីជន ទាំងជាការតបស្នងសង​គុណបុព្វការី​ជន​​ទាំងនោះផង យើងតែងតែឮតៗគ្នាមកថា បួសនេន សងគុណម្ដាយ បួសភិក្ខុសងគុណឪពុក។ ជំនឿនេះ ត្រូវបានចាស់ទុំបូរំបុរាណប្រកាន់ភ្ជាប់និងអនុវត្តបដិបត្តិតៗគ្នាមកអស់កាលយូរអង្វែង ក្លាយជាវប្បធម៌អប់រំ​បន្ទំនិស្ស័យកូនចៅរបស់ប្រជាជនពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ព្រោះបុព្វការីជនទាំងឡាយយល់ឃើញថា អ្នកបួសមានឱកាសសិក្សា រៀនសូត្រ អប់រំ ហាត់ពត់លត់ដំ កាយ

Read more

សម្គាល់ពាក្យកិរិយាក្នុងភាសាខ្មែរ

សម្គាល់ពាក្យកិរិយាក្នុងភាសាខ្មែរ ពាក្យកិរិយាមាន ៥ ប្រភេទ គឺ ១) អកម្មកិរិយា ឈរ ដើរ អង្គុយ ដេក នៅ ទៅ មក ស្លាប់ រស់ ជាដើម(intransitive verb) ឧទាហរណ៍ការប្រើអកម្មកិរិយា -គាត់ឈរក្បែរផ្លូវ ។ -គាត់ដើរលើព្រំ ។ -គាត់ដេកក្រោមដើមស្វាយ ។

Read more

ពន្យល់វាក្យសម្ពន្ធប្រយោគបាលីទាំង ៥ ជាតួយ៉ាង

ការសម្ពន្ធវាចកទាំង ៥ ជាតួយ៉ាង ១)ល្បះកត្តុវាចក ១)១ បទប្រធានហៅថា សយកត្តា ក្នុងករណីធៀបនឹងហេតុកត្តុវាចក សូទោ ឱទនំ បចតិ. -សូទោ = សយកត្តា -ឱទនំ = អវុត្តកម្ម បចតិ = អាខ្យាតបទ កត្តុវាចក សម្ពន្ធថា សូទោ សយកត្តា ក្នុងបចតិ

Read more

មានបញ្ជាពីថ្នាក់លើ ក្រសួងធម្មការទើបហ៊ានចាត់ការរឿងរបៀបអាសនៈនិងការសំពះគ្រហស្ថរបស់ព្រះសង្ឃ

ក្រសួង​ធម្មការ និង​សាសនា បាន​តម្រូវ​ឲ្យ​មានការ​រៀបចំ​អាសនៈ​ថ្វាយ ឬ​ប្រគេន​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ពិធី​សាសនា និង​ពិធី​ផ្លូវការ​នានា​របស់​រដ្ឋ ត្រូវតែ​ខ្ពស់​ជាង​គ្រហស្ថ ជា​ដរាប ដើម្បី​សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និង​កិត្យានុភាព​ព្រះពុទ្ធសាសនា ស្របតាម​បាវចនា «​ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ​» និង​ស្របតាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រទេស​កម្ពុជា។ សារាចរ​ណែនាំ ៥​ចំណុច របស់​ក្រសួង​ធម្មការ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​១៤ កុម្ភៈ សរសេរ​ថា ដើម្បី​លើក​តម្កើង​ការ​គោរព​ប្រតិបត្តិ​ចំពោះ​ព្រះសង្ឃ​ក្នុង​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ ក្រសួង​ធម្មការ ណែនាំ ឧបាសក ឧបាសិកា ឬ​គ្រហស្ថ

Read more

១៤ កុម្ភៈអន្ទាក់ស្នេហ៍កម្មប្រចាំឆ្នាំជើងកប

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់មុននឹងត្រាស់ដឹងសច្ចធម៌ទាំងពួងនោះ ព្រះអង្គក៏ធ្លាប់មានជីវិតរស់នៅទាក់ទងនឹង សេចក្តីស្រឡាញ់ដែរ ប៉ុន្តែសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ព្រះអង្គជាប្រភេទនៃសេចក្តីស្រឡាញ់បែបបេមៈ ។ មិនមែនជាប្រភេទបែបស្នេហាអណ្តែតអណ្តូងរវើរវាយនោះទេ ឬថា ទំនៀមទម្លាប់នៅសម័យនោះមិនមាន ទិវាស្នេហា(Valentine’s Day)នោះទេ នៅព្រះជន្ម ១៦ វស្សា ព្រះអង្គបានស្រឡាញ់ព្រះនាងពិម្ពាយសោធរា ដោយសារតែទ្រង់ជាអ្នកប្រដៅងាយតាមបំណង របស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនជាព្រះរាជបិតា ឬថា ព្រះរាជបិតា ជាអ្នកជ្រើសរើសមហេសីឲ្យមិនមែនរើសយកដោយចិត្តឯង ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះព្រះអង្គមិនបានប្រគល់ផ្កាកុលាបដល់ព្រះនាងពិម្ពានោះទេ ប្រសិនបើព្រះនាងពិម្ពាដឹងថា Valentine’s Day ជាទិវាដែលប្រុសកម្លោះសម្តែងសេចក្តីស្រឡាញ់​ចំពោះសង្សាររបស់ខ្លួន​ដោយ​ការ​ប្រគល់​ផ្កាកុលាបក្រហមឲ្យ

Read more

ជួយកែកំហុសបងប្រុសខ្ញុំដើម្បីសង្គមមើលជាគំរូ

ថ្ងៃនេះ បងប្រុសទី ៨ របស់ខ្ញុំ គឺ លោកអនុសេនីយ៍ឯក សៀង អ៊ិន ប្រចាំការនៅប៉ុស្ដិ៍នគរបាលច្រកទ្វារ ព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត បានដើរលើផ្លូវជ្រុលជ្រួស ស្ទើរតែមិនអាចងាកក្រោយមកកែប្រែបាន ។ រាល់កំហុសខុសឆ្គងទាំងប៉ុន្មានក្នុងអតីតកាល នៅមិនទាន់ហួសពេលកែប្រែដើម្បីអនាគតនិងថ្ងៃស្អែកទេ ។ បងប្រុសរបស់ខ្ញុំធ្លាប់ប្រព្រឹត្តអបាយមុខអស់រយៈពេលជាង ៣០ ឆ្នាំហើយបានបំផ្លាញទ្រព្យសម្បតិ្ត និង សុភមង្គលគ្រួសារដោយឥតស្រាកស្រាន្ត ។ ខ្ញុំក្នុងឋានៈជាប្អូនប្រុសបង្កើតក៏បានដាស់តឿន និង ទុកឱកាសឲ្យកែប្រែខ្លួន

Read more

ប្រែលោតប្រយោគ ជយបរិត្តគាថា

ជយបរិត្តគាថា ជយំ ទេវមនុស្សានំ             ជយោ ហោតុ បរាជិតោ មារសេនា អភិក្កន្តា              សមន្តា ទ្វាទសយោជនា ។ ខន្តិមេត្តាអធិដ្ឋានា               វិទ្ធំសេត្វាន ចក្ខុមា ភវាភវេ សំសរន្តោ                ទិព្វចក្ខុំ វិសោធយិ ។ បរិយាបន្នាទិសោត្ថានំ         ហិតាយ ច សុខាយ ច ពុទ្ធកិច្ចំ

Read more

ហេតុអ្វីបានជាធ្វើបុណ្យថ្ងៃមាឃបូជា?

ថ្ងៃមាឃបូជាចាត់ជាថ្ងៃដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ពុទ្ធសាសនិកជនខ្មែរព្រោះថ្ងៃមាឃបូជានេះ​ព្រះសម្មាសម្ពទ្ធជាម្ចាស់នៃយើងទ្រង់ប្រទានឱវាទបាដិមោក្ខដល់មហាសង្ឃសន្និបាតក្នុងវត្តវេឡុវ័នដែល​ជាវត្តដំបូងបង្អស់ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងថ្ងៃនោះ មានហេតុការណ៍សំខាន់ ៤ យ៉ាង កើតឡើង គឺ ១ ៖ ព្រះសង្ឃ​សមណៈ​ទូត ១២៥០ អង្គដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បញ្ជូនទៅកាន់​តំបន់​ផ្សេងៗ​ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ គោលធម៌បានវិល​ត្រឡប់មកចូលគាល់ព្រះអង្គវិញយ៉ាងព្រមព្រៀងគ្នា (សព្វេ ខីណាសវា) ។ ២ ៖ ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែជាឯហិភិក្ខុដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់បំបួសឲ្យដោយផ្ទាល់ដែលហៅថា ឯហិភិក្ខុឧបសម្បទា (សព្វេ ឯហិភិក្ខុកា)។ ៣ ៖ ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែជាព្រះអរហន្តបានអភិញ្ញា

Read more

ត្រឹង ងា អ្នកសរសេរ​សៀវភៅ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ និង អ្នកស្រី ត្រឹង ងា ភរិយា​សរសេរ​សៀ​វភៅ​អរិយធម៌​ខ្មែរ​

ត្រឹង ងា អ្នកសរសេរ​សៀវភៅ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ខ្មែរ និង អ្នកស្រី ត្រឹង ងា ភរិយា​សរសេរ​សៀ​វភៅ​អរិយធម៌​ខ្មែរ​ ១. ថ្ងៃ ខែ ឆ្នាំ កំណើត ០២ មករា ១៩៣៧ ២. ទីកន្លែង​កំណើត ស្រុក​យិ​ញ​ចូ​វ ខេត្ត​ពល​លាវ កម្ពុជា​ក្រោម​🇷🇴 ៣. ឆ្នាំ ១៩៥៤: ប្រឡង​ជាប់​សញ្ញាប័ត្រ

Read more

ប្រែលោតប្រយោគ អដ្ឋកថាធម្មបទ ភាគ ១ ទំព័រ ១៩ វគ្គ ១

(សោ ថេរោ) រីព្រះថេរៈនោះ ឧយ្យោជេសិ ជូនដំណើរហើយ តេ (ភិក្ខូ) នូវភិក្ខុទ.នោះ (វចនេន) ដោយពាក្យថា អាវុសោ ម្នាលលោកអ្នកមានអាយុទ. វោ រីលោកទ. មា រុច្ចិត្ថ កុំគាប់ចិត្តឡើយ ឯវំ យ៉ាងនេះ ឯវំ (ភាវេ) នាកាលភាវៈយ៉ាងនេះ សន្តេ កំពុងមាន អផាសុកំ

Read more

តើបារាំងដណ្តើមយកទឹកដីពីសៀមដោយរបៀបណា?

បារាំងបានដីពីការគ្របគ្រងរបស់សៀមដូចតទៅ៖ រាជសម័យព្រះចមក្លៅ រ.៤ សៀមកាលពីមុន ឆ្នាំ១៨៦៣ ខ្មែរជាប្រទេសរាជរបស់សៀម ដល់ពេលក្រោយមកខ្មែរក្រោមការអាណាព្យាបាលរបស់បារាំង សៀមយល់ព្រមតាមបារាំង អំណាចសៀមលើខ្មែរអស់ពីពេលនោះមក កាលនោះ ស្តេចខ្មែរគឺហ្លួងនរោត្តម បារាំងកាត់ដីពីសៀមបន្តិចម្តងដូចតទៅ ៖ លើកទី ១ ៖ ទំហំដី ១២៣,០៥ គីឡូម៉ែត្រក្រឡា  ព្រមទាំងកោះ ៦ កាលពីថ្ងៃទី ១៥ កក្កដា ១៨៦៨

Read more

ហេតុអីយេីងនិយាយ មួយ ទៅជា ម៉ា?

មួយ អាចជាគុណនាមចំនួន សព្វនាមចំនួន ឬគុណកិរិយា។មួយ មានទីតាំងនៅខាងស្តាំនាម កិរិយា ឬនៅខាងឆ្វេងគុណនាម គុណកិរិយា និងនាមរនាប់។ ឧទាហរណ៍ ថ្ងៃមួយ សំបុត្រមួយ កែវមួយ មួយក្បាល មួយនាក់ មួយទង…។ ក្នុងសម្តីប្រាស្រ័យទាក់ទងប្រចាំថ្ងៃ ពេលនិយាយភ្ជាប់ទៅនឹងនាមរនាប់ឬរង្វាស់រង្វាល់ មួយ /muəy/ ត្រូវប្រែប្រួលសូរទៅជា ម៉ា /ma:/ ដូចជា មួយដប

Read more

ប្រែលោតប្រយោគ គាថាវិសុទ្ធិមគ្គ ១

ប្រែគាថាវិសុទ្ធិមគ្គ កម្មំ វិជ្ជា ច ធម្មោ ច         សីលំ ជីវិតមុត្តមំ ឯតេន មច្ចា សុជ្ឈន្តិ         ន គោត្តេន ធនេន វា. ប្រែដោយសទ្ទត្ថន័យ មច្ចា  រីនរជនទ.  សុជ្ឈន្តិ តែងបរិសុទ ឯតេន

Read more

វីរបុរសទាំង ៣ ចូលទៅរកខ្ទមស្រែ

ក្រោយពីសាត់អណ្តែតសែតអញ្ជង់មកជាច្រើនឆ្នាំ ឡៅពីបានសាងកិត្តិនាមដ៏ល្បីល្បាញក្នុងរឿងសាមកុកដោយបានលំឱនកាយចូល​ទៅរក​ ខុងបេង  ជាមហាប្រាជ្ញដែលមាននាមថា នាគកំបាំងកាយ  នៃភ្នំងោឡាំងកាំងដើម្បីអញ្ជើញមកជាទីប្រឹក្សាដល់ទៅ ៣ ​ដង នៅគ.ស.​២០៨ ​ហេតុការណ៍​នោះបាន​ធ្វើឲ្យឡៅពីមានលំនឹងរឹងមាំឡើងយ៉ាងទាន់ហន់និងជាទីខ្លាចក្រែងនៃគេឯងទូទាំងដែនទីជាលើកដំបូង ។ ចំណេរកាលតមក ចូឆូដែលមានងារជាមហាឧបរាជបានលើកទ័ពទៅវាយលុកនៅភូមិភាគខាងត្បូង ដោយប្រើព្រះរាជឱង្ការរបស់ព្រះបាទហៀនតេ​នៅ​គ.ស.២០៨  ទ័ពរបស់ចូឆូបានរុលទៅមុខយ៉ាងលឿន ហើយបានរឹបយកក្រុងកែងជីវពីឡៅចងជាកូនប្រុសរបស់ឡៅពាវដែលជាអតីតៈ​ចៅហ្វាយក្រុង ។​ ចម្បាំងនៅច្រាំងថ្មក្រហម ចូឆូនៅតែរុលចុះទៅភាគខាងត្បូងដើម្បីតាមវាយប្រហារឡៅពី គូខ្នក់គូខ្នាញ់ លើសពីនោះ នៅត្រូវការរឹបយកកាំងតាំងជាដែនទីរបស់ស៊ុនកួន ប្រាថ្នាគ្រប់គ្រងដែនដីភាគខាងកើតនៃទន្លេយែងស៊ីកៀងទាំងមូល ដើម្បីរួបរួមប្រទេសជាឯកភាពនិងបានជារដ្ឋាធិបតីតែម្នាក់ឯងនៅគ.ស.​២០៨ ។

Read more

សរុបសេចក្តីបរាភវសូត្រស្តីពីហេតុនៃសេចក្តីវិនាស ១២ យ៉ាង

សរុបសេចក្តីបរាភវសូត្រ ហេតុនៃសេចក្តីវិនាស ១២ យ៉ាង ១)ស្អប់ធម៌ ។ ២)ស្រឡាញ់អសប្បុរស ។ ៣)ប៉ិនដេក ប៉ិនជជែក មិនក្រវើនក្រតើន ខ្ជិលច្រអូស និង ប៉ិនខឹង ។ ៤)មិនចិញ្ចឹមមាតាបិតាដែលចាស់ជរា ។ ៥)បោកបញ្ឆោតព្រាហ្មណ៍ សមណៈ ឬ វនិព្វក ។ ៦)បរិភោគភោជនឆ្ងាញ់ម្នាក់ឯង ។ ៧)មើលងាយញាតិរបស់ខ្លួន

Read more

ប្រែលោតប្រយោគ បរាភវសូត្រ ១២

១១៣. ឥតិ ហេតំ វិជានាម        ឯកាទសមោ សោ បរាភវោ        ទ្វាទសមំ ភគវា ព្រូហិ         កឹ បរាភវតោ មុខំ ។ [ទេវតា រីទេវតាទ. បុច្ឆឹសុ ទូលសួរហើយ ភគវន្តំ នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់] ថា ១១៣.

Read more

ប្រែលោតប្រយោគ បរាភវសូត្រ ១១

១០៩. ឥតិ ហេតំ វិជានាម                 ទសមោ សោ បរាភវោ             ឯកាទសមំ ភគវា ព្រូហិ              កឹ បរាភវតោ មុខំ ។ [ទេវតា រីទេវតាទ. បុច្ឆឹសុ ទូលសួរហើយ ភគវន្តំ នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់] ថា

Read more

ប្រែលោតប្រយោគ បរាភវសូត្រ ១០

១០៩. ឥតិ ហេតំ វិជានាម          នវមោ សោ បរាភវោ        ទសមំ ភគវា ព្រូហិ            កឹ បរាភវតោ មុខំ ។ [ទេវតា រីទេវតាទ. បុច្ឆឹសុ ទូលសួរហើយ ភគវន្តំ នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគជាម្ចាស់] ថា

Read more